EXPERTISE
Ervaringskennis ontstaat wanneer ervaringen worden onderzocht, geduid en verbonden met andere ervaringen. Zo kunnen patronen, inzichten en kennis ontstaan die verder reiken dan één individuele gebeurtenis. Ervaringskennis kan individueel of collectief zijn en kan een belangrijke bron vormen naast professionele en wetenschappelijke kennis.
Definitie ervaringskennis
Ervaringskennis is kennis die ontstaat uit geleefde ervaring door reflectie, betekenisgeving, vergelijking en het herkennen van patronen. Zij kan gebaseerd zijn op eigen ervaring, gedeelde ervaringen of collectieve kennis uit groepen en gemeenschappen.
Niet iedere ervaring is automatisch ervaringskennis. Een directe of actuele ervaring kan wel waardevolle ervaringsinbreng zijn zonder dat deze al is verwerkt of tot kennis is ontwikkeld.
Wanneer ervaring, ervaringskennis of ervaringsdeskundigheid doelgericht bij een concrete vraag wordt betrokken, spreken we binnen mijn vraaggestuurde benadering over ervaringsinbreng.
Persoonlijke ervaring is waardevol, maar niet iedere ervaring is automatisch ervaringskennis. Ervaringskennis ontstaat wanneer ervaringen worden onderzocht, vergeleken, geduid en verbonden aan ervaringen van anderen en aan professionele of wetenschappelijke kennis.
Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen individuele ervaring, collectieve ervaringskennis en de manier waarop die kennis vervolgens wordt ingebracht in beleid, onderzoek of praktijk.
Ervaringsdeskundigheid is een professionele manier van werken waarin geleefde ervaring, reflectie, kennis en vaardigheden samenkomen. Ervaringsinbreng is breder. Daarbij gaat het om de vraag hoe ervaringskennis op een bruikbare, onafhankelijke en toetsbare manier terechtkomt in onderzoek, beleid, ontwikkeling en besluitvorming.
Niet iedere vraag vraagt daarom om een ervaringsdeskundige in een vaste rol. Soms is een bredere groep nodig, soms tijdelijke consultatie, soms collectieve kennis en soms juist een onafhankelijke toets.
Een ervaring is niet automatisch ervaringskennis. Ervaringskennis ontstaat wanneer ervaringen worden onderzocht, geduid en in verband worden gebracht met andere ervaringen. Door reflectie, vergelijking en het herkennen van patronen kan kennis ontstaan die verder reikt dan één gebeurtenis of één persoon.
Van ervaring naar betekenis
Een directe ervaring vertelt wat iemand heeft meegemaakt, gevoeld of waargenomen. Door daarop te reflecteren ontstaat betekenis: wat gebeurde er, welke factoren speelden een rol en wat zegt deze ervaring over een groter vraagstuk?
Van individuele naar collectieve ervaringskennis
Wanneer ervaringen van meerdere mensen worden samengebracht, kunnen overeenkomsten, verschillen en terugkerende patronen zichtbaar worden. Zo kan collectieve ervaringskennis ontstaan die niet afhankelijk is van één persoonlijk verhaal.
Ervaringskennis naast andere kennisbronnen
Ervaringskennis kan professionele en wetenschappelijke kennis aanvullen door zichtbaar te maken hoe beleid, zorg, systemen of interventies in de praktijk worden beleefd en welke kennis vanuit de leefwereld anders buiten beeld kan blijven.
Ervaringskennis gaat dus niet alleen over wat iemand heeft meegemaakt, maar over de kennis die uit ervaring kan worden ontwikkeld.
Ervaringskennis in beleid & organisatie
Ondersteunen bij het herkennen, verzamelen en benutten van relevante ervaringskennis in beleid, organisatieontwikkeling, participatie en besluitvorming. Met aandacht voor individuele én collectieve ervaringskennis.
Ervaringskennis in onderzoek
Meedenken over de plaats van ervaringskennis in onderzoeksopzet, vraagstelling, dataverzameling, interpretatie, implementatie en terugkoppeling naar de mensen om wie het onderzoek gaat.
Ontwikkeling van ervaringskennis
Helpen onderscheiden wat persoonlijke ervaring, ervaringskennis, collectieve ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid zijn, en welke ontwikkeling of competenties bij verschillende rollen passen.
Kwaliteit & representatie
Beoordelen of de gebruikte ervaringskennis voldoende aansluit bij de vraag, welke perspectieven ontbreken en of één individuele ervaring niet ten onrechte als representatief voor een bredere groep wordt behandeld.
Ervaringskennis verschilt naar persoon, groep, context, onderwerp en moment. Actuele ervaringen kunnen andere inzichten opleveren dan langdurige herstelervaring. Individuele kennis kan iets anders zichtbaar maken dan collectieve kennis uit een groep of achterban. Ook leeftijd, levensfase, cultuur, omgeving en het specifieke domein waarin ervaring is opgedaan kunnen relevant zijn.
Daarom is het belangrijk om niet te spreken over dé ervaringskennis van een doelgroep. Eén persoon kan nooit vanzelf alle ervaringen en perspectieven van een groep vertegenwoordigen. Welke ervaringskennis relevant is, hangt altijd samen met de vraag waarvoor die kennis nodig is.
De vraag hoe verschillende vormen van ervaring en ervaringskennis vervolgens passend worden betrokken bij beleid, onderzoek, zorg of andere opgaven werk ik uit binnen het bredere begrip ervaringsinbreng
Verdieping
Meer lezen over ervaringskennis buiten formele rollen en labels?
Lees Ervaringswijsheid zonder label
Ik denk mee over de ontwikkeling, duiding en toepassing van ervaringskennis in beleid, onderzoek, zorg en praktijkontwikkeling. Gaat de vraag vooral over welke ervaring, ervaringskennis of ervaringsdeskundigheid een opgave nodig heeft en hoe die passend wordt betrokken? Lees dan ook over ervaringsinbreng
Bespreek een vraagstuk